Co to jest AI Act i czy treści AI trzeba oznaczać od 2 sierpnia 2026 roku?

Czym jest AI Act i jakie obowiązki nakłada na firmy?

AI Act, czyli rozporządzenie UE 2024/1689, ma na celu regulację zasad związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. To pierwsze na świecie prawo dotyczące sztucznej inteligencji, obowiązujące bezpośrednio w całej Unii Europejskiej.

Warto podkreślić, że zasięg rozporządzenia jest eksterytorialny, a to oznacza, że przepisy powinny być respektowane także przez organizacje spoza UE, które kierują wynik systemu AI do odbiorców z terenów Unii Europejskiej.

Dla agencji marketingowych, wydawców i twórców internetowych bardzo ważną częścią AI Act jest art. 50, który wchodzi w życie 2 sierpnia 2026 roku. Nakłada on różne obowiązki na dostawców i podmioty stosujące systemy AI, takie jak:

• konieczność poinformowania odbiorcy, że rozmawia z systemem AI, np. chatbotem,
• oznaczenie treści generowanych lub zmodyfikowanych przez AI,
• poinformowanie o korzystaniu z systemów rozpoznawania emocji lub kategoryzacji biometrycznej,
• oznaczenie deepfake’ów,
• oznaczanie niektórych tekstów dotyczących spraw interesu publicznego.

Kto musi oznaczać treści AI?

W rozporządzeniu wyróżniono dwie grupy podmiotów – dostawcę narzędzia i deployera, czyli podmiot stosujący system AI, potocznie często nazywany twórcą treści.

Każdy z podmiotów ma inne obowiązki.

• Dostawcą może być np. OpenAI lub ElevenLabs. W takim przypadku obowiązkiem jest zastosowanie wbudowanego znakowania technicznego, takiego jak np. znaku wodnego w pliku i niewidocznych metadanych. Warto podkreślić, że odbiorca zazwyczaj nie widzi tych oznaczeń.
• Deployer, którego nazwijmy po prostu „twórcą treści”, to każda osoba, która tworzy lub modyfikuje content za pomocą AI, z wyjątkiem użycia w celach osobistych i pozazawodowych. Obowiązkiem takiej osoby może być poinformowanie w formie ikonki, napisu lub komunikatu głosowego, że treść powstała przy pomocy sztucznej inteligencji.

Czy każda treść wygenerowana przez AI musi zostać oznaczona?

Nie każda treść wygenerowana przez sztuczną inteligencję musi zostać oznaczona. Z perspektywy twórcy zgodnie z AI Act następujące rodzaje treści wymagają odznaczenia.

• Deepfake’i, czyli obrazy, nagrania dźwiękowe lub materiały wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty albo wydarzenia i mogą fałszywie wyglądać na autentyczne.
• Content, który został w istotny sposób zmodyfikowany i zmanipulowany przy użyciu sztucznej inteligencji. Tutaj granica może być czasem trudna do określenia. Przepisy wskazują na to, że konieczność oznaczenia contentu występuje wtedy, gdy zmiany dotyczą kontekstu lub sprawiają wrażenie autentycznych wydarzeń, choć w rzeczywistości nie miały miejsca.
• Teksty wygenerowane lub zmodyfikowane przez AI wymagają widocznego oznaczenia tylko wtedy, gdy są publikowane w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego oraz nie zostały poddane korekcie przez człowieka i nikt nie ponosi za nie odpowiedzialności redakcyjnej.
• Obowiązek oznaczenia od 2 sierpnia 2026 roku dotyczy też chatbotów AI, które coraz częściej wykorzystywane są do obsługi klientów.

W dużym skrócie – widoczne oznaczenie jest wymagane przede wszystkim w przypadku deepfake’ów oraz niektórych tekstów dotyczących spraw interesu publicznego, które nie przeszły odpowiedniej kontroli człowieka.

Jakich treści nie trzeba oznaczać po wejściu w życie AI Act?

Contentu, który w sposób oczywiście jest nieprawdziwy, np. rezultat jest artystyczny, AI zostało wykorzystane jedynie jako narzędzie do osiągnięcia jakiegoś rezultatu i człowiek skontrolował efekty pracy AI oraz dokonał poprawek.

Treści, które zostały jedynie odrobinę zmodyfikowane przez AI, nie wymagają oznaczenia. Przykładem może być wykorzystanie AI do korekty i redakcji napisanego samodzielnie tekstu. Drobne zmiany, poprawa stylu, eliminacja błędów, skrócenie tekstu nie wymagają stosowania zasad związanych z AI Act.

Gdy doszło jedynie do podstawowej korekty zdjęć, również nie trzeba ich oznaczać. Na przykład poprawiłeś za pomocą AI jakość, kolorystykę lub wykonałeś kadrowanie zdjęcia.

Teksty, które zostały zweryfikowane przez człowieka i wykonano względem nich redakcja, nie wymagają oznaczenia.

Nie ma obowiązku oznaczania także takich elementów jak np. wektorowe logotypy, utworzone przez sztuczną inteligencję.

Nie trzeba oznaczać też treści AI stworzonej przed 2 sierpnia 2026 roku.

Jak przestrzegać przepisów związanych z AI Act? Nowe obowiązki dla firm

AI Act sprawia, że każda firma wykorzystująca sztuczną inteligencję powinna przeanalizować swoje procesy i opracować odpowiednie procedury działania, takie jak:

• zrobienie listy narzędzi AI wykorzystywanych w firmie (oraz przez podwykonawców), wraz ze wskazaniem ich nazw i celów, w jakich są wykorzystywane,
• stworzenie klasyfikacji i zakwalifikowanie materiałów wykonanych przy wsparciu AI oraz generowanych w całości przez AI,
• redagowanie i korekta treści przed opublikowaniem przez przynajmniej jedną odpowiedzialną osobę,
• dodanie lub sprawdzenie widoczności komunikatów na temat AI w kontekście chatbotów,
• stworzenie zasad związanych z korzystaniem z AI w pracy,
• przeszkolenie pracowników na temat AI Act i deepfakeów oraz prawidłowego oznaczania treści AI.

Jak wygląda prawidłowe oznaczanie treści AI?

AI Act wymaga, aby informacja była przekazana jasno, wyraźnie i najpóźniej w momencie pierwszego kontaktu odbiorcy z treścią. Nie wskazuje jednego sposobu oznaczania. Powinno być ono dopasowane do rodzaju materiału i specyfiki platformy.

Przykładowe komunikaty to:

• „Materiał został wygenerowany przy użyciu sztucznej inteligencji”.
• „Materiał stworzony przy użyciu narzędzi AI”.
• „Obraz został częściowo zmodyfikowany z wykorzystaniem AI”.
• „Nagranie zawiera głos wygenerowany przez AI”.
• „Film przedstawia wygenerowaną przez AI rekonstrukcję wydarzenia”.
• „Wizerunek osoby w tym materiale został wygenerowany przez AI”.

Przygotowano dobrowolne ikony wskazujące m.in., że materiał został całkowicie wygenerowany albo częściowo zmodyfikowany przez AI. Korzystanie z nich nie jest obowiązkowe i samo umieszczenie ikony nie gwarantuje zgodności z prawem. Ikona może natomiast uzupełniać jasny opis tekstowy.

Oto one:

Jak oznaczać treści AI w Social Mediach zgodnie z AI Act?

W mediach społecznościowych oznaczenie powinno być widoczne podczas pierwszego wyświetlenia materiału.

W przypadku grafiki lub video komunikat o wykorzystaniu AI można umieścić:

• bezpośrednio na obrazie lub video, np. jako znak wodny w prawym górnym rogu, ale tak, żeby był widoczny,
• w widocznym miejscu w opisie, jeśli nie wymaga rozwijania,
• bezpośrednio przy elemencie wygenerowanym przez AI, np. w tytule, pod lub nad grafiką.

Jakie kary grożą za nieprzestrzeganie przepisów związanych z AI Act?

Za naruszenie obowiązków wynikających z art. 50 kara może wynieść maksymalnie 15 mln euro albo 3% całkowitego światowego rocznego obrotu z poprzedniego roku obrotowego.

Wysokość kary ma być proporcjonalna do wielkości firmy.

Nie oznacza to, że brak jednego oznaczenia automatycznie doprowadzi do nałożenia wielomilionowej kary. Organ przeanalizuje charakter i wagę naruszenia, ich liczbę oraz liczbę poszkodowanych osób oraz skalę oddziaływania.

W Polsce nadzór nad stosowaniem większości przepisów prowadzi Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji.

Podsumowanie: co to jest AI Act i czy treści AI trzeba oznaczać od 2 sierpnia 2026 roku?

AI Act jest unijnym rozporządzeniem regulującym tworzenie, udostępnianie i wykorzystywanie narzędzi AI. Od 2 sierpnia 2026 roku wchodzą w życie obowiązki związane z art. 50 dotyczącym przejrzystości.

Nie oznacza to, że trzeba oznaczyć każdą treść stworzoną z pomocą ChatGPT, generatora grafiki lub innego narzędzia AI.

Firmy powinny oznaczać deepfake’i oraz wygenerowane lub zmodyfikowane przez AI teksty publikowane w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego, jeżeli teksty te nie przeszły merytorycznej kontroli człowieka.

Dlatego każda firma powinna stworzyć własne procedury i przeszkolić pracowników, aby zyskać pewność, że przestrzega zasad związanych z AI Act.

FAQ

Czy tekst napisany przez ChatGPT trzeba oznaczyć?

Zazwyczaj nie, oznaczenie na podstawie art. 50 AI Act jest wymagane przede wszystkim wtedy, gdy tekst nie przeszedł merytorycznej kontroli człowieka i nikt nie ponosi odpowiedzialności redakcyjnej za jego publikację.

Czy obrazy wygenerowane przez AI trzeba oznaczać?

Nie każdą grafikę trzeba widocznie oznaczać na podstawie art. 50. Obowiązek po stronie publikującego powstaje przede wszystkim wtedy, gdy obraz stanowi deepfake. Standardowa poprawa jakości zdjęcia, kadrowanie lub zmiana kolorystyki zazwyczaj nie tworzą deepfake’u.

Czy zdjęcie produktu zmienione przez AI jest deepfake’em?

Może nim być, ale nie zawsze. Duże znaczenie ma to, czy materiał przypomina istniejący produkt lub miejsce i czy może fałszywie wyglądać na autentyczne zdjęcie. Przykładowo pokazanie wygenerowanego wyposażenia mieszkania lub funkcji produktu, których w rzeczywistości nie ma, może dodatkowo rodzić ryzyko wprowadzenia konsumenta w błąd.

Czy materiały stworzone przed 2 sierpnia 2026 roku trzeba oznaczyć?

Komisja Europejska wskazuje, że nie trzeba oznaczać ich wstecz. Dobrowolne dodanie informacji może być zaletą, jeśli materiał może zostać odebrany jako autentyczny i ma duży wpływ na odbiorców.